Op woensdag 12 augustus 2026 is er vanuit Nederland een gedeeltelijke zonsverduistering zichtbaar. Mensen die graag een totale zonsverduistering willen zien, reizen rond deze datum naar Spanje. Hoe ontstaat zo’n verduistering en wat moet je doen om dit mooie verschijnsel ook te zien? Waddensky legt het je uit!
Let op: gebruik altijd een gecertificeerde eclipsbril wanneer je naar de zon kijkt!
Wat is een zonsverduistering?
Een zonsverduistering (ook wel eclips) ontstaat als de zon, de maan en de aarde precies op één lijn staan. De maan schuift tussen de aarde en de zon en blokkeert daardoor het zonlicht. De schaduw van de maan valt over een smalle strook land. Die schaduwbaan noemen we de totaliteitszone. In dat gebied is er dus een totale zonsverduistering zichtbaar. In 2026 is dat het geval in delen van Spanje, IJsland, Groenland en Antarctica. In een strook buiten de totaliteitszone kun je een gedeeltelijke verduistering waarnemen.
Vanuit Nederland is de verduistering op 12 augustus een gedeeltelijke verduistering. Tijdens het maximum is ongeveer 90% van de middellijn (de diameter) van de zon bedekt.
Een gedeeltelijke verduistering
Het merendeel van de zonsverduisteringen die wij vanuit Nederland kunnen zien zijn gedeeltelijke verduisteringen. In maart 2025 was er bijvoorbeeld zo’n verduistering te zien. Midden op de dag verdween er een hapje uit de zon. (Ter vergelijking: bij de verduistering in maart 2025 ging het om een verduistering van zo’n 25%.) Door onze speciale H-alfa telescoop (of zonnetelescoop) zag dat er zo uit!
Als je goed naar de foto’s kijkt zie je aan de rand van de zon een soort kleine vlammetjes. Zo’n vlammetje noemen we een protuberans. Dat is een boogachtige wolk van plasma die je door een zonnetelescoop prachtig kunt zien afsteken tegen de donkere ruimte. Een protuberans komt voort uit een zonnevlek. Door een zonnetelescoop of eclipsbril ziet een zonnevlek er precies zo uit als het klinkt: als zwarte vlekjes op het oppervlak van de zon.
Waar moet je kijken?
De gedeeltelijke verduistering vanuit Nederland op 12 augustus begint om 19.16 en duurt tot 21.30. Het maximum is om 20.11 (Let op: deze tijdstippen gelden voor Utrecht). Zorg voor vrij zicht richting het westen. De verduistering vindt plaats als de zon al laag boven de horizon staat. Tijdens het maximum staat de zon nog maar acht graden hoog. Dat is ongeveer een vuistdikte op armafstand.
Wil je weten wanneer en waar de verduistering vanaf jouw locatie te zien is? Kijk voor alle informatie in onze webapplicatie Asteria! Klik op het locatie-icoontje op de werkbalk om je locatie te kiezen.
Een volledige verduistering
De laatste volledige zonsverduistering op het Europese vaste land was te zien op 11 augustus 1999. Pas op 7 oktober 2135 is er weer een totale verduistering te zien vanuit ons land. Veel astroliefhebbers reizen daarom in 2026 naar Spanje. Hieronder zie je hoe de baan van de totaliteit het land doorkruist.
Bron: www.timeanddate.com
Volgens waarnemers is een volledige zonsverduistering één van de meest bijzondere natuurverschijnselen die je kunt meemaken. Voor een paar minuten wordt het midden op de dag donker. Planten en dieren gedragen zich alsof het nacht wordt. Net als normaal gesproken bij het aanbreken van het donker worden de helderste sterren en planeten zichtbaar. Rondom de zonneschijf die bedekt wordt voor de maan wordt de zilverwitte corona zichtbaar (de ijle, hete dampkring van de zon).
Vlak voor de totaliteit is het parelsnoer van Baily te zien. Het laatste reepje zonlicht verbrokkelt door de bergen en dalen aan de rand van de maan en lijkt daardoor wel een beetje op een echte parelketting. Aan het begin en het einde van de totaliteit is vaak een flits zichtbaar als het zonlicht net achter de maan verdwijnt en als het er weer achter tevoorschijn komt. Deze lichtflits noemen we de diamanten ring.
Reis je naar Spanje? Dan vindt (afhankelijk van waar je bent) het maximum plaats rond 20.28. De verduistering duurt net geen 2 minuten.
Veilig naar de zon kijken
Onze zon is ook gewoon een ster: een felle, warme gasbol van zo’n 5500 graden aan de oppervlakte. Kijk dus nooit recht in de zon! Je hebt maar één paar ogen en een oogbeschadiging loop je in een fractie van een seconde op. Gebruik daarom geen cd, laskap, zonnebril, een zwart stukje film of iets anders dat veilig lijkt.
Ook de camera van je telefoon is niet veilig. De camera zelf kan er zelfs van beschadigen. Als je een foto wilt maken van de verduistering, houd je eclipsbril dan voor de lens.
Om veilig naar de zon te kijken bestaan er speciale H-alfa telescopen. Daarmee kun je bijvoorbeeld de protuberansen en zonnevlekken van dichtbij zien. De meest makkelijke, veilige en goedkope manier om naar de zon te kijken is door het gebruik van een speciale eclipsbril. Deze kartonnen brillen zijn gemaakt van speciaal zonnefilter materiaal.
Let op: zorg dat de bril die je wil gebruiken beschikt over een ISO 12312-2:2015-certificaat. Dit staat aangegeven op de bril zelf of op de verpakking. Alleen deze eclipsbrillen zijn veilig om mee naar de zon te kijken.
Waar ga jij de verduistering kijken? We zijn heel erg benieuwd naar jouw ervaring!